A. Sigortalının Kapsamı
A.1- Sigortalı, Sigorta Ettiren ve
Lehdar
Hayatı üzerine sigorta sözleşmesi yapılan kişiye "sigortalı",
prim ödemek suretiyle sigortalının menfaatini sigortacı nezdinde
sigortalayan kişiye "sigorta ettiren" ve sigorta sözleşmesine
taraf olmamakla beraber lehine sigorta sözleşmesi yapılan ve rizikonun
gerçekleşmesi halinde kural olarak sigorta tazminatını sigortacıdan
isteme hakkına sahip olana da "lehdar" denir.
Sigortalı ile sigorta ettiren aynı şahıs olabileceği gibi hayatta
kalma şartıyla yapılan sigortalarda lehdar da aynı şahıs olabilir.
Bir kimsenin hayatı, ya o kimse veya onun bilgi ve izni olmasa
bile dilediği bir veya birkaç sigortacıya çeşitli bedellerle üçüncü
bir kişi tarafından sigorta ettirilebilir, şu kadar ki, üçüncü
kişinin o kimsenin hayatının devamında maddi veya manevi menfaatinin
bulunması sigortalının geçerliliği için şarttır.
A.2- Sigortanın Konusu
Sigortacı, bu sigorta ile bir kimsenin belirli bir süre içinde
veya sözleşmede belirtilen şart ve haller içinde ölümü veya o
kimsenin sözleşmede belirtilen belli bir süreden fazla yaşaması
ihtimalini ya da her iki ihtimali beraber sigorta edebilir.
Ancak, küçüklerin, mahcurların veya mümeyyiz olmayanların ölümünü
şart koyarak sigorta etmek batıl, bunların hayatı üzerine sigorta
yapmak geçerlidir. Her iki halde de ölüm gerçekleşirse sigortalının
ölüm tarihindeki riyazi ihtiyati ödenir.
Bu genel şartlara göre riyazi ihtiyat ödenmesi gereken hallerde
varsa kar payı da ödenir.
A.3- Sigorta Teminatı Dışında Kalan
Haller
Aşağıdaki haller sigorta teminatı dışındadır:
3.1- Sigortalı, sigortacıyı haberdar etmeksizin ticari
hava hatları üzerinde yolcu nakline ruhsatlı işletmelerin uçak
veya herhangi bir hava gemisinde ancak, yolcu sıfatıyla seyahat
edebilir. Hayatı sigortalanan kişinin ölümü yolcu sıfatı dışında
havada yapılan yolculuklar esnasında olursa, şirket yalnız riyazi
ihtiyatı ödemekle yükümlüdür; ölüm tazminatı ödenmez.
3.2- Sigortalı, intihar veya intihara teşebbüs sonucunda
öldüğü takdirde, sigortalının intiharı anında akli melekeleri
ne olursa olsun, sigortacı sigortanın o andaki riyazi ihtiyatını
öder. Aksine bir sözleşme ile süre kısaltılmış olmadıkça sigortalı
aralıksız olarak en az üç yıl devam etmiş bulunuyorsa, sigortacı
sigorta teminatının tamamını ödemekle yükümlüdür.
3.3- Sigortadan faydalanan kimse hayatı üzerine sigorta
yapmış olanı öldürmüş veya onun öldürülmesinde herhangi bir şekilde
suç ortaklığı etmişse sigorta bedelinden mahrum kalır ve bu bedel
ölenin mirasçılarına ait olur.
3.4- Aksi sözleşme ile kararlaştırılmadıkça, sigorta savaş
halinde geçerli değildir. Ancak, sigortalı savaş esnasında ve
savaş hareketleri dolayısıyla ölürse, ölüm tarihindeki riyazi
ihtiyatlar, ödeme tarihine kadar geçecek süreye ait teknik faizleriyle
birlikte hak sahiplerine ödenir.
3.5- Sigortalı, aksine bir sözleşme olmadığı sürece, AİDS, nükleer, biyolojik ve kimyasal silah kullanımı veya nükleer, biyolojik ve kimyasal maddelerin açığa çıkmasına neden olacak her türlü saldırı ve sabotaj veya tedavi amaçlı olanlar hariç nükleer rizikolar sonucu ölürse, sigortacı, yalnız riyazi ihtiyatı ödemekle yükümlüdür.
A.4- Sigorta Bedelinin Artırılması Sigorta süresi içinde,
sigorta ettirenin talebi ve sigortacının da kabulü halinde sigorta
bedeli artırılabilir. Sigorta özel şartları gereği sigorta bedelini
kendiliğinden artıran haller hariç, sigorta ettiren teminat artışı
talep ettiğinde durumu sigortacıya yazılı olarak bildirmek ve
sigortacının gerekli gördüğü durumlarda yeni bir sağlık raporunun
sigortacıya vermek zorundadır. Sigorta bedelinin artırılması halinde
yapılacak beyanlar hakkında C.2 hükümleri uygulanır.
A.5- Sigortanın Başlangıcı ve Sonu
Sigorta, poliçede başlama ve sona erme tarihleri olarak yazılan
günlerde, aksi kararlaştırılmadıkça Türkiye saati ile öğleyin
saat 12.00'de başlar ve öğleyin saat 12.00'de ve herhalükarda
rizikonun gerçekleşmesiyle sona erer.
A.6- Sigortanın Coğrafi Sınırı
Bu sigorta dünyanın her yerinde geçerlidir.
B. Rizikonun Gerçekleşmesi Halinde Hak
Sahiplerinin Yükümlülükleri
Hak sahipleri, rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği tarihten
itibaren durumu beş gün içinde sigortacıya bildirmek zorundadırlar.
Hak sahipleri, poliçeden doğan haklarını talep edebilmek için,
aşağıdaki yazılı belgeleri, masrafı kendilerine ait olmak üzere
temin ederek sigortacıya verir.
a) Sigorta poliçesi, (kaybı halinde sigortalı veya hak
sahibinden alınacak imzalı beyan yeterlidir.)
b) Nüfus idaresi tarafından verilecek tasdikli ve vukuatlı
nüfus kayıt örneği,
c) Gerekirse ölüm nedenini açıklayan doktor raporu veya
gömme izni,
d) Gaiplik halinde mahkemeden alınacak olan gaiplik kararı,
e) Lehdar tayin edilmediği durumlarda veraset ilamı,
Sigortacı, vefat rizikolarında gerekirse tazminatı kesinleştirmek
için sağlık karnesi ile hastane durum raporunu da ayrıca isteyebilir.
Sigortacı talep halinde lehdar ya da sigorta ettirene tazminatın
ödenmesine ilişkin olarak aldığı belgeler karşılığında bir alındı
belgesi vermek zorundadır. Bütün belgelerin sigorta şirketine
verilmesinden sonra sigortacı, sözleşme hükümlerine göre ödemesi
gereken kesinleşmiş tazminatı on gün içinde hak sahiplerine öder.
Poliçenin bulunamadığı durumlarda şirket kayıtları esas alınır.
Sadece, hayatta kalma şartıyla yapılmış olan sözleşmelerde, sözleşmede
belirtilen sürenin dolması nedeniyle yapılacak ödemelerde sadece
sigorta poliçesi ve onaylı nüfus suretinin verilmesi yeterlidir.
C. Çeşitli Hükümler
C.1- Sigorta Priminin Ödenmesi ve Sigortacının Sorumluluğunun
Başlaması
Sigorta priminin tamamı veya taksitle ödenmesi kararlaştırılmış
ise ilk taksit poliçenin tesliminde ve kalan taksitler de poliçede
belirtilen tarihlerde nakden ödenir. Sigorta sözleşmesinin yapılmasına
ilişkin teklifnamenin sigorta şirketine ulaştığı tarihten itibaren
(30) gün içinde ret edilmemesi halinde, sigorta sözleşmesi yapılmış
olur. Teklifnamenin verilmesi sırasında alındı belgesi karşılığında
alınan para, teklifnamenin şirketçe kabul edilmesi halinde sigorta
ettirenin prim borcuna mahsup edilir. Hayatı sigorta olunan kimse
ilk primin ödenmesinden önce ölmüş ise sigorta hükümsüzdür. Bir
yıldan uzun süreli hayat sigortalarında sigorta ücretinin veya
taksitlere bağlanmış olduğu takdirde herhangi bir taksitinin vadesinde
ödenmemesi halinde sigortacı, sigorta ettirenin kendisine bildirmiş
olduğu son ikametgah adresine taahhütlü mektupla veya noter kanalıyla
ücret veya taksitin bir ay içinde ödenmesini, aksi takdirde sigortalının
feshedilmiş olacağını ihtar eder. Bu sürenin sonunda sözkonusu
ücret veya taksit ödenmemiş ise sözleşme feshedilmiş olur. Bir
yıl ve daha kısa süreli hayat sigortalarında ise, sigorta ettiren
kimse primini veya taksitlere bağlanmış olduğu takdirde herhangi
bir taksitini vadesinde ödememesi halinde temerrüde düşer ve temerrüt
gününü takip eden on beş gün içerisinde dahi sigorta ettiren prim
borcunu ödemediği takdirde bu müddetin bitiminden itibaren onbeş
gün süre ile sigorta teminatı durur. Bu sürenin sonuna kadar prim
ödenmediği takdirde sigorta sözleşmesi herhangi bir ihtara gerek
kalmadan feshedilmiş olur. Sigorta primi önceden taraflarca belirlenen
vadede makbuz karşılığında ödenir. Poliçede belirtilmek kaydıyla
PTT ve diğer kişilerden alınacak primlerin ödendiğine dair belgeler
sigorta şirketi makbuzu ile eş değerdedir. Aksine bir sözleşmeyle
süre kısaltılmış olmadıkça üç yıl geçmeden sigorta ettiren sigortadan
cayar veya taahhüdüne uymazsa verdiği primi veya bedeli sigortacıdan
talep edemez. İlk üç senenin primleri ödendikten sonra müteakip
primler ödenmeyecek olursa poliçe feshedilmez; Ancak, sigortacı
re'sen madde C.5 hükümlerini uygular.
C.2- Sözleşmenin Yapılması Sırasındaki Beyan Yükümlülüğü
2.1- Sigortacı, bu sözleşmeyi, gerek sigorta ettiren gerekse
sözleşmesinin yapılması sırasında kendisince bilinen ve sigortacının
sözleşmeyi yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek
bütün halleri bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlali halinde,
sigortacı durumu öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeden
cayabilir veya sözleşmeyi yürürlükte tutarak sekiz gün içinde
prim farkını talep edebilir. Ancak, sigortacının bildirilmemiş,
eksik veya yanlış bildirilmiş olan hususları bilmesi veya ihbar
etmenin ya da yanlış ihbar etmenin kusura dayanmaması halinde
cayma caiz değildir. Bu durumda rizikonun kabul edildiğinden daha
yüksek olması nedeniyle daha fazla bir prim alınması gerekiyorsa
sigortacı durumu öğrendiği tarihten itibaren sekiz gün içinde
prim farkını talep edebilir. Sigorta ettiren, talep edilen prim
farkını kabul ettiğini sekiz gün içinde bildirmediği takdirde
sözleşmeden cayılmış olur. Ancak, prim farkının kabul edilmemesi
nedeniyle sözleşmeden cayılması sigortacının gerçeğe aykırı veya
eksik beyanı öğrendiği tarihten itibaren bir aylık süre içinde
sözkonusudur. Beyan yükümlülüğünün kasıtlı ihlalinde sigortacı
riziko gerçekleşmiş olsa bile sözleşmeden cayabilir ve prime hak
kazanır. Kastın sözkonusu olmadığı durumlarda riziko; sigortacı
durumu öğrenmeden önce veya sigortacının cayabileceği veya caymanın
hüküm ifade etmesi için geçecek süre içinde gerçekleşirse, sigortacı
tazminatı o tazminata ilişkin olarak tahakkuk ettirilen prim ile
tahakkuk ettirilmesi gereken prim arasındaki orana göre öder.
2.3- Cayma veya prim farkını talep etme hakkı süresinde
kullanılmadığı takdirde düşer.
2.4- Sözleşme akadelmesinden itibaren aralıksız veya itirazsız
olarak iki yıl süreyle yürürlükte kalmışsa artık sigortacı sözleşmeden
cayamaz ancak durumu öğrendiği tarihten itibaren sekiz gün içinde
prim farkını talep edebilir. Ancak, sigortalı talep edilen prim
farkını kabul etmezse rizikoya ilişkin olarak alınan prim ile
alınması gereken prim arasındaki oran çarpılır çıkan miktar tazminat
olarak ödenir.
2.5- Eksik ve yanlış beyan fazla prim alınmasına neden
olmuşsa, fazla alınan miktar sigorta ettirene gün esası üzerinden
iade olunur.
C.3- Sigorta Süresi İçinde Beyan Yükümlülüğü Sözleşmenin
yapılmasından sonra, sigortacının izni olmadan, rizikoya etki
edebilecek hususlarda meydana getirilen değişikliklerin sekiz
gün içinde sigortacıya bildirilmesi gerekir. Durumun sigortacı
tarafından öğrenilmesinden sonra,
3.1- Değişiklik, sigortacının sözleşmeyi yapmaması ya da
daha ağır şartlarla yapmasını gerektiren hallerden ise, sigortacı
sekiz gün içinde sözleşmeyi fesheder veya prim farkını almak suretiyle
sözleşmeyi yürürlükte tutar. Sigorta ettiren talep edilen prim
farkını kabul ettiğini sekiz gün içinde bildirmediği takdirde
sözleşme feshedilmiş olur. Ancak, prim farkının kabul edilmemesi
nedeniyle sözleşmenin feshi sigortacının değişikliği öğrendiği
tarihten itibaren sekiz gün içinde sözkonusudur.
Süresinde kullanılmayan fesih veya prim farkını talep etme hakkı
düşer. Her ne şekilde olursa olsun değişikliği öğrenen sigortacı,
sigorta hükmünün devamına razı olduğunu gösterir bir harekette
bulunursa fesih hakkı düşer.
3.2- Değişiklik, rizikoyu hafifletici nitelikte ve daha
prim uygulanmasını gerektirir hallerden ise, sigortacı değişikliğin
yapıldığı tarihten itibaren dönem sonuna kadar geçecek süre için
gün esasına göre hesap edilecek prim farkını sigorta ettirene
geri verir.
3.3- Sigortacının sözleşmeyi bu değişikliklere
göre yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektiren
hallerde
a) Sigortacı durumu öğrenmeden önce,
b) Sigortacının fesih ihbarında bulunabileceği süre içinde,
c) Fesih ihbarının hüküm ifade etmesi için geçecek süre
içinde riziko gerçekleşirse, sigortacı tazminatı, o tazminata
ilişkin olarak tahakkuk ettirilen prim ile tahakkuk ettirilmesi
gereken prim arasındaki orana göre öder.
C.4- Sigortanın Yürürlüğe Konulması veya Eski Haline Dönüştürülmesi
Primin ödenmemesinden dolayı fesih veya tenzil edilmiş olan sözleşme,
ödenmeyen ilk primin vadesini izleyen altı ay içinde ve birikmiş
primler, her primin vadesinden itibaren hesap edilecek kanuni
gecikme faiziyle birlikte sigorta ettiren tarafından bir defada
ödenmek şartıyla tekrar yürürlüğe konulur veya eski haline dönüştürülür.
Bu altı aylık süre geçtiği takdirde, sigortacı isterse, masrafı
sigorta ettirene ait olmak üzere sigortalıdan yeni bir muayene
isteyebilir. Muayene sonucu sigortanın devamı bakımından uygun
görüldüğü ve birikmiş primler yukarıda yazılı esaslar dahilinde
ödendiği takdirde sigortacı sözleşmeyi tekrar yürürlüğe koyar.
Sigortanın yeniden yürürlüğe girmesi esnasında sigortalının hayatta
bulunması şarttır. Sigortanın yeniden yürürlüğe konması esnasında
yapılacak beyanların gerçeğe aykırı olması halinde madde C.2
hükümleri uygulanır.
C.5- Ücretsiz Sigorta (Tenzil)
Sigorta ettiren kimse, aksine bir sözleşmeyle süre kısaltılmış
olmadıkça en az üç yıllık primi ödedikten sonra sigortadan cayar
veya taahhüdüne uymaz ve de sigortayı satın alma (iştira) hakkını
da kullanmaz ise, sigortası prim ödenmesinden muaf bir sigorta
haline çevrilmiş olur. Bu takdirde sigorta bedeli poliçede ve
tarife teknik esaslarında gösterildiği şekilde indirilir.
C.6- Satınalma (İştira)
Sigortacı, aksine bir sözleşmeyle kısaltılmış olmadıkça en az
üç yıllık primi ödenmiş olan bir sigortayı, sigorta ettirenin
talebi üzerine ve sigorta poliçesinin geri verilmesi karşılığında
poliçede belirtilen şekilde satın almak zorundadır.
C.7- Borç Verme (İkraz)
Sigortacı, aksine bir sözleşmeyle kısaltılmış olmadıkça en az
3 yıllık primi ödenmiş sigortada, sigorta ettirenin talebi üzerine
yol poliçenin iadesi karşılığında sigorta poliçesi üzerinden ödünç
para vermek zorundadır. Borcun faizleri, taraflarca kararlaştırılan
vadelerde ödendiği sürece sözleşme yürürlükte kalır. Faizler vadelerinde
ödenmeyecek olursa, sigortacı, sigorta ettirene bir ihbar mektubu
göndererek borcunu işlemiş faiz ve masraflarıyla üç ay içinde
ödemeye davet eder. Borç bu süre içinde ödenmez ise sigortacı
re'sen iştira eder ve alacağını işlemiş faiz ve masraflarıyla
birlikte tahsil eder. Kalan miktar sigorta ettirene iade olunur.
C.8- Hak veya Borçların Devri - Menfaatların Değiştirilmesi
8.1- Bu sözleşmeden doğan hakların veya borçların devri
mümkündür.
8.2- Sigorta ettiren, sigortadan faydalanan kimseyi sigortalının
başlangıcında veya daha sonra tayin edebileceği gibi istediği
zaman değiştirme hakkında da sahiptir. Ancak, sigorta ettiren
değiştirme hakkından vazgeçtiğini poliçeye yazdırmakla birlikte
poliçeyi lehdara teslim etmişse artık o kişiyi değiştiremez.
C.9- Poliçenin Kaybı
Poliçenin kaybı halinde, şirkette bulunan ve sigorta ettiren tarafından
onaylanmış kayıt ve belgeler esas, kaybolan nüsha geçersiz kabul
edilerek yerine sigorta ettiren tarafından imza edilecek bir kayıp
formu karşılığında ikinci bir örnek poliçe verilir. Bu konuda
yapılacak masraflar sigorta ettirene aittir.
C.10- Tebliğ ve İhbarlar
Sigortalı ve sigorta ettirenin bildirimleri, sigorta şirketinin
merkezine noter eliyle veya taahhütlü mektupla yapılır. Sigortacının
bildirimleri de sigorta ettirenin ve sigortalının poliçede gösterilen
adresine aynı surette yapılır. Bu adreslerin değişmiş olması halinde
ise, sigorta ettiren bunu sigorta şirketine bildirmek zorundadır.
Aksi takdirde sigortacı tarafından yapılacak tebligatın sigorta
ettirene ulaştırılmamış olmasından doğacak kanuni sonuçlar doğrudan
doğruya sigorta ettirene ait olur. Taraflara imza karşılığında,
elden verilen mektup veya telgrafı ile yapılan bildirimler ve
taahhütlü mektup hükmündedir.
C.11- Sigortalıya Ait Sırların Saklı Tutulması
Sigortacı ve sigortacı adına hareket edenler bu sözleşmenin yapılması
dolayısıyla sigortalıya, sigorta ettirene ve lehdara ait öğrenecekleri
sırların saklı tutulmasından doğacak zararlardan sorumludurlar.
C.12- Yetki Mahkeme
Bu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle sigorta şirketi aleyhine
açılacak davalarda yetkili mahkeme sigorta şirketi merkezinin
veya sigortalının ikametgahının bulunduğu, sigorta şirketince
açılacak davalarda ise davalının ikametgahının bulunduğu yerdeki
ticaret davalarına görevli mahkemeleridir.
C.13- Zaman Aşımı
Sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler iki yılda zamanaşımına
uğrar.
C.14- Özel Şartlar
Sigorta sözleşmelerine, genel şartlara aykırı düşmemek ve sigortalı
aleyhine olmamak üzere özel şartlar konulabilir.
