Deprem Öncesinde, Deprem Sırasında Yapılması Gerekenler ve Sonrasında Yapılacaklar

Türkiye’nin bir çok bölgesinde yaşanan depremler, olası deprem riskine karşı neler yapılması gerektiği konusundaki tartışmaları bir kez daha gündeme getirdi. Türkiye’nin deprem kuşağında olması ve her an deprem olma riski taşıyan büyük şehirlerimizin olması, alınacak önlemlerin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hepimize hatırlatıyor. Depremin tam ne zaman olacağı bilinemese de kaç büyüklüğünde ve nerelerde olabileceği bilimsel olarak bilinebiliyor. Bu açıdan depremin gerçekleşeceğini bilen bir toplum olarak, deprem öncesinde alınması gereken önlemler ve deprem anında yapılması gerekenler hakkında bilgi sahibi olmalıyız. bilmeliyiz. Deprem öncesi yapılması gerekenler, deprem anında ne yapmalıyız sorusunu soran vatandaşların ilk bilmesi gereken konulardan biridir. Çünkü deprem gerçekleşmeden önce alınan önlemler, deprem anında yaşanabilecek sorunları da azaltacaktır.

Deprem sırasında yapılması gerekenler nelerdir? Deprem sırasında yapılmaması gerekenler, tehlikeli durumlar nelerdir? Deprem geçtikten sonra neler yapmalıyız? Depreme evde yakalandıysak deprem sonrasında evden ne zaman ve nasıl çıkmalıyız?

Deprem anında yapılması gerekenler ve öncesinde alınması gereken önlemler hakkında AKUT, AFAD ve resmi kurumların da yayınladığı/paylaştığı tüm bilgileri sizler için bir araya getiriyoruz.

Deprem Öncesi Alınacak Önlemler


Oturulan Binanın ve Zeminin Depreme Dayanıklı Olması


Depreme karşı alınacak önlemlerin başında, oturduğunuz evin depreme dayanıklı olması gelir. 1999 Marmara depremlerinde; binaların projesiz ve ruhsatsız yapılması, binalardaki beton kullanımının yanlış ve yetersiz olması, binaların dere yataklarında ya da dolgu alanlarda yapılmış olması gibi bir çok nedenden dolayı binalar çöktü ve binlerce ölüm gerçekleşti. 1999 yılından sonra ise deprem yönetmelikleri ile konutların depreme dayanıklı olması için birden fazla yönetmelik çıkarıldı ve geliştirildi. En son kabul edilen “Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği” ise 1 Ocak 2019 itibari ile yürürlüğe girdi.

Bina Deprem Yönetmeliği’ni incelemek için tıklayın >

Binanın yapısı dışlında yerleşim bölgesinin zemin ve coğrafi durumu da önemlidir. Konutların, kaygan, ovalık ve gevşek meyilli toprağa yapılmaması gerekir. Dik boğaz ve vadilerin içerisini de bina inşa edilmesi riskli bir durum oluşturur.

Oturduğunuz evin yada satın almayı, kiralamayı düşündüğünüz evin, yapı güvenliğine ve zeminine dikkat etmeniz oldukça önemlidir. Söz konusu olan dairenin yer aldığı binanın ruhsatı ve kullanma izin belgesinin olduğunu teyit ettirerek karar vermenizde yarar var.

İstanbul özelinde düşünecek olursak, bir çok evin 1999 öncesi inşa edildiği bilinmektedir. Depreme dayanıklı olup olmadığı hakkında bilgi sahibi olunmaması, eski evlerin içerisinde yaşayanlar için oldukça riskli bir duruma da neden olur. Böyle bir durumda binanın depreme dayanıklı olup olmadığından emin olabilmek için yetkili kuruluşlara ölçüm ve test yaptırabilirsiniz. Binanın deprem testi sonucunda güçlendirme veya binayı yenileme kararları çıkabilmektedir.

Zorunlu Deprem Sigortası’nın Yaptırılması


Depremi can kaybına neden olmadan atlatılsa bile maddi açıdan zorlu bir süreç yaşanabilir. Depremin yıkıcı etkilerine karşı alınması gereken en gerekli önlem deprem sigortasıdır. Binanın tamamen yıkılması ya da kısmi zarar görmüş olması durumlarında, deprem sigortası devreye girerek poliçede belirtilen limitler dahilinde sigortalıya tazminat ödemesi yapılır. DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu) Zorunlu Deprem Sigortası, depremin neden olacağı maddi zararları nakit olarak karşılar. Aynı zamanda deprem sonucu meydana gelen yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasının doğrudan neden olacağı maddi zararları da öder.

Deprem olma riskinin her zaman gündemde olduğu ülkemizde, zorunlu deprem sigortası yaptırmak hem yasal hem toplumsal olarak bir zorunluluktur. DASK primleri konutun özelliklerine göre değişir fakat çıkan prim fiyatı alınan kuruma göre farklılaşmaz, yani teklif alınan konut için aynı fiyat geçerlidir. Bu sebeple vakit kaybetmeden hızlı ve kolay şekilde internet üzerinden ya da 444 24 00’ı arayıp telefonla zorunlu deprem sigortanızı yaptırabilirsiniz.

Mobilya, Ev Eşyaları ve Tesisatlar İçin Alınacak Önlemler

 

Deprem sırasında can kayıplarına ya da yaralanmalara neden olan konulardan biri de yapısal olmayan tehlikelerdir. Yani eşyaların devrilmesi, cam kırılmaları ya da tesisatlarda ortaya çıkabilecek sorunlar gibi. Peki nasıl önlemler almalıyız?

  • Yatak ve koltuk, kanepe vb. oturma gruplarını cam kenarlarından ve devrilebilecek cisimlerden uzakta konumlandırılmalıdır.
  • Ağır eşyaları, cisimleri dolap içlerinde alçak raflara yerleştirilmelidir.
  • Dolap, kütüphane gibi yüksek mobilyalar ile beyaz eşyaları arkasındaki duvara sabitlemeliyiz.
  • Dolap üzerine konulan eşyaların kayarak düşmelerini önlemek için plastik tutucu malzeme veya yapıştırıcılarla sabitlenmelidir.
  • Özellikle mutfak dolaplarının içerisindeki cisimler düşerek kişilere zarar verebilir. Kapaklı dolaplarda kullanılabilecek kilitli kulplar ile cisimlerin dökülmesi engellenmelidir.
  • Basınçlı gaz içeren tüm tüpleri (LPG mutfak tüpü, oksijen tüpü vb.) rahatça sökülebilecek anca kaza ile açılmayacak şekilde duvara sabitlenmelidir.
  • Sobaları yere, borularını ise tavan ve duvarlara sabitlememiz, sarsıntı sırasında devrilerek yangına veya gaz sızıntısına neden olmalarını engellenmelidir.

Binadan acilen çıkılması gerektiğinde, çıkışı engelleyebilecek eşyalar kaldırılmalıdır.

Deprem Sırası ve Sonrası İçin Planlama Yapılması


Deprem riski gerçekleşmeden önce, deprem sırasında ve sonrasında neler yapılacağının planlanması çok önemlidir. Ailenin tüm bireylerinin katılımı ile plan gözden geçirilmeli ve zaman zaman plana göre nasıl davranılması gerektiğinin tatbikatları yapılmalıdır.

Deprem anında yapılacakların planlanması;

  • Tüm aile bireylerinin farklı ortamlarda (ev, okul, iş yeri, açık alan, araç içerisinde, deniz kenarında vb.) depreme yakalanması durumunda, neler yapılacağı belirlenmelidir. Farklı ortamlara göre depremden korunma planları aile üyeleri arasında paylaşılmalıdır.
  • Deprem sırasında evin her üyesinin Yat/Çök – Kapan/Korun- Tutun ( yaşam üçgeni oluşturmak için) uygulamasını nerede ve nasıl yapacağının önceden tespit edilip planlanması gerekmektedir.
  • Deprem sonrasında yapılacakların planlaması;
  • Aile üyeleri depreme aynı evde ya da farklı ortamlarda yakalanabilir. Depremden sonra neler yapılacağına dair tüm aile bireylerinin bildiği bir plan yapılmalıdır. Ortak evin yakınlarında olan açık alan bir yer, buluşma alanı olarak belirlenebilir.
  • Farklı yerlerde olma seçeneklerine göre alternatif buluşma planları yapılabilir. Acil toplanma yerlerini bilmek önemlidir. Eve yakın olan toplanma alanlarını öğrenerek hangisinde buluşulacağı belirlenebilir.

Acil Toplanma Alanı Sorgulamak için Tıklayın.

  • Deprem sonrasında çok sayıda kişi yakınlarından haber almak için telefon etmeye çalışır ve hatlar kilitlenir. Böyle bir durumda uzakta yaşayan bir tanıdığın iletişim kişisi olarak belirlenmesi gerekir. Depremden sonra belirlenen uzaktaki kişi aranabilir ve durum kısa olarak anlatılabilir. Deprem bölgesinde olup birbirinden haber alamayan aile üyeleri ya da tanıdıklar, uzakta belirledikleri iletişim kişisinden birbirleri hakkında son durumu öğrenebilirler. Bu sebeple, iletişimi sağlayacak olan şehir dışındaki kişinin kim olacağı ve irtibat bilgileri belli olmalıdır ve tüm aile üyeleri deprem öncesinden bilmelidir.
  • Depremin bir afet oluşturması durumunda yardım 72 saat içerisinde gelmeyebilir. Böyle bir durumda en azından 3 günlük süre için su, barınma ve beslenme gibi temel olan ihtiyaçların karşılanması vatandaşlara kalmaktadır. Temel ihtiyaçlara yönelik olarak acil durum çantası hazırlanmalıdır. Acil durum çantasının kolay ulaşılabilir ve tüm ailenin bildiği bir yerde olması gerekir. Acil durum çantası, imkanlar dahilinde birden fazla hazırlanarak, ev, araba ya da iş yeri gibi sürekli olunabilecek ortamlara yerleştirilebilir.

Acil Durum Seti Hazırlanmalı
Son zamanlarda sıkça bahsedilen acil durum seti ya da deprem çantası, depremden sonra yardım gelmeden önceki aşama için oldukça önemlidir. Aile üyelerinin özelliklerine göre deprem çantasında olması gereken malzemeler değişebilir. Örneğin, bebekli ailelerin çantaya bebek bezi, biberon, bez, ilaç gibi malzemeler koyması da gerekir. Yaşlılar, çocuklar, engelli bireyler, evcil hayvanlar gibi ailenizdeki üyelerin yaş ve ihtiyaç durumlarına göre çantadaki malzemeleri belirleyebilirsiniz.

Standart bir acil durum setinde olması gerekenler;

  • Kolay bozulmayacak yiyecek ve su
  • İlk yardım seti
  • Pilli radyo ve yedek pilleri
  • El feneri
  • Battaniye
  • Nakit Para
  • Kibrit/çakmak
  • Kalem, kağıt
  • Düdük
  • Hijyenik ped v.b
  • Önemli evraklar (kimlik kartları, tapu, sigorta belgeleri, sağlık karnesi, diplomalar, pasaport, banka cüzdanı vb.) kopyaları hazırlanarak su geçirmeyecek bir şekilde çantaya koyulmalıdır. Ayrıca bu evrakların bir örneği de bölge/şehir dışı bağlantı kişisinde bulunmalıdır.
  • Önemli telefon numaraları
  • Çanta dışında özellikle depremin gece yatarken olması ihtimaline karşı, yatağınızın başında düdük, fener ve pet şişe içerisinde su olmasında fayda var.

Deprem Anında Yapılması Gerekenler


Depremin ne zaman olacağı ve deprem sırasında nerede olunacağı bilinemediği için farklı bir çok yerde depreme yakalanma riski vardır. Evde, okulda, iş yerinde, ya da yolda depremin gerçekleşmesi söz konusu. Bu nedenle farklı alanlarda deprem anında yapılması gerekenler hakkında bilgi sahibi olmak hayati önem taşıyor.

Uzmanların ilk önerisi deprem sırasında sakin kalmak, panik yapmamak. Deprem öncesinde yapılan tatbikatlar deprem sırasında hızlı ve doğru kararlar verilmesine imkan vererek hayat kurtarıcı olabilmektedir.

Deprem anında yapılması gerekenler içerisinde en önemli davranış, AKUT’un detayları ile açıkladığı “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketidir. Büyük bir depremde ayakta kalmak, kişinin savrulmasına ve yaralanma durumlarına neden olabilir.

Yatma: Yere yüzüstü ya da bacakları karına çekerek (cenin pozisyonu) yatma şeklindedir.

Çökme: Masa altı gibi yerlerin tercih edildiği hallerde uygulanır. İki diz üzerine çöküldükten sonra vücut öne doğru eğilir.

Korun: Baş bölgesinin darbelerden korunması ilk önceliktir. Yastık ya da başka bir cisimle başın korunmasıdır.

Kapan: Başı kolların arasına alarak kapanmadır.

Tutun: Deprem sırasında yanına yatılan büyük koltuk gibi eşyalara tutunarak onlarla birlikte sallanılabilir. Bu yöntem yanına yatılan eşyanın ezme riskine karşı bir önlemdir.

 

Hayat Üçgeni Nasıl Oluşturulur?

 

Deprem sırasında içerisinde olunan bina depreme dayanıklı değilse masanın altına girmek tehlikelidir. Masa altına girmek sadece başa düşebilecek cisimlerden koruma sağlayabilirken, bina çökmesi durumunda koruyucu bir unsur oluşturmaz. Bu nedenle binanın dayanıklılığından emin olunamıyorsa bir “yaşam üçgeni” alanı oluşturulması gerekir. Masa altı, yatak altı gibi yerler binanın yıkılması durumunda yaşam alanı oluşturmayarak ezilmeye neden olur.

Bir eşyanın altına girmek yerine ağırlık merkezi yere yakın olan eşyaların yanına yatılmalıdır. Yere yakın çelik dolap, çamaşır ve bulaşık makinesinin yanı, gece uyurken deprem olması halinde yatağın hemen yanı, oturma gruplarında koltukların yanı gibi nesnelerin yanına yatılmalı ve cenin pozisyonu alınmalıdır. Uzmanların uyarılarını hatırlatmakta fayda var, korunmak için önerilen yöntemler, içerisinde olunan binanın inşaat yönetmeliğine uygun olmaması halinde kesin bir koruma sağlamaz. Bu nedenle binaların depreme dayanıklı olması ve yönetmeliklere uygun inşa edilmesi en önemli önlemdir.

Deprem Sırasında Riski Yerler Nerelerdir?


Deprem anında yapılması gerekenler hakkında bilgi sahibi olmak kadar yapılmaması gerekenleri de bilmek önemlidir. Kapalı alanlarda en tehlikeli yerler balkonlar, merdivenler ve asansörlerdir. Deprem sırasında yüksek risk oluşturan bu yerlere çıkılmamalıdır. Açık alanlarda ise binalardan, ağaçlardan, üst geçitlerden, köprülerden, elektrik direklerinden uzak durulmalıdır. Araba içerisinde yolda seyir halindeyken ise deprem sarsıntısı bitene kadar aracın içerisinde beklemek, sarsıntı bitince yoldaki risklere dikkat ederek devam etmek gerekir.

Deprem Sonrasında Yapılması Gerekenler

 

  • Deprem geçtikten sonra ilk yapılması gereken, kişinin kendi emniyetinden emin olmasıdır. Sonrasında çevrede yardım edilebilecek kimselerin olup olmadığı kontrol edilmelidir. Yakında olan diğer kişilerde yaralanma tespit edilmesi halinde ilk yardım uygulayın. Yaralının bulunduğu yerde yaşamsal tehdit bulunmuyorsa ağır yaralı kişi hareket ettirilmemeye çalışılmalıdır. İlk yardım eğitimi almak, afet durumlarında kişinin kendisi ve çevresindekiler için hayat kurtarıcı olacaktır.
  •  Depremden sonra yangın tehlikesi ortaya çıkabilir. Eğer deprem geçtikten sonra gaz kokusu alınırsa, gaz vanası kapatılıp camlar ve kapılar açılarak hemen bina terk edilmelidir. Ayrıca sarsıntı sırasında tehlikeli madde döküldüyse temizleyerek evden çıkmak gerekir.
  • Deprem sonrasında elektrikler kesilirse el feneri kullanılabilir. Gaz kaçağı ihtimaline karşı kapalı alanlarda çakmak ve kibrit kullanılmamalıdır.
  • Binada yapısal bir hasar oluştuysa artçı depremler ile daha fazla hasar alabilir ya da çökebilir. Bu nedenler binanın emniyetsiz olması durumda yetkililerin görüşü olmadan binaya geri girilmemelidir.
  • Acil durum çantanızı yanınıza alarak, ailenizle olan buluşma noktasına ya da acil toplanma alanlarına gidilmelidir.
  • Radyo veya televizyonlardan yetkililerin yapacakları uyarıları dinlemek gerekmektedir.
  • Eğer enkaz altında kalındıysa;
  • Öncelikle sakin kalmaya çalışarak kişi kendini kontrol etmelidir.
  • Çakmak/kibrit yakılmaması gerekir.
  • Gereksiz toz kaldıracak hareketler yapılmamalı ve enerji boş yere tüketilmemelidir.
  • Ağız bir mendil ya da giysi ile kapatılarak toz yutmak önlenmeye çalışılabilir.
  • Enkaz altında kalan diğer kişiler varsa irtibat kurmaya çalışılmalıdır.
  • El ve ayaklar serbest ise su, kalorifer tesisatlarına veya zemine vurularak, dışarıdakilerin yeri anlaması sağlanabilir.
  • Enerjiyi kontrollü kullanarak kurtarma ekiplerine bağırabilir, seslenilebilir. Eğer ekiplerin sesi duymadığı anlaşılırsa bağırıp enerji harcamak yerine vurarak yeri belli etme yöntemi kullanılması daha doğrudur.

Müşteri Yorumları