Bireysel Emeklilik Vergi Avantajı Rehberi

Bireysel Emeklilik Sistemi aktif iş hayatınızın bitimiyle beraber, düşen yaşam standartınızı korumaya çalışan ve devlet tarafından desteklenen güvenli bir sistemdir. Amacı gereği uzun vadeli yatırım mantığına sahiptir. Bütçeniz doğrultusunda ve planladığınız yaşam standardı için ödeyeceğiniz primler çeşitli dönemlerde farklı vergi avantajlarına sahip olmanızı sağlar. Çalışma hayatında ve emeklilik döneminde vergi avantajı ve devlet desteği hakkında yazımızın devamından bilgi alabilirsiniz.

Çalışma Hayatında BES Vergi Avantajından Nasıl Faydalanılır?

01.01.2013 tarihinden itibaren çalışanlar tarafından Bireysel Emeklilik Sistemi’ne ödenen katkı payları, önceki uygulamanın aksine ücret matrahının tespitinde indirim konusu yapılamamaktadır. Ayrıca bu tutarların ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilmesi de mümkün değildir. Ancak şahıslar tarafından ödenen söz konusu katkı payları için %25 devlet katkısı uygulaması getirilmiştir. İşverenler tarafından ücretliler adına Bireysel Emeklilik Sistemi’ne ödenen katkı paylarının, ücretle ilişkilendirilmeksizin, ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilmesine imkan tanınmaktadır. İndirim konusu yapılabilecek tutarın toplamı, ödemenin yapıldığı ayda elde edilen ücretin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşmayacaktır. Bu kapsamda, işverenlerin çalışanları adına ödediği katkı payları kurumlar vergisi mükellefleri için kurumlar vergisi avantajı, gelir vergisi mükellefleri için ise gelir vergisi avantajı sağlamaktadır.

Bireysel Emeklilikte Vergi Avantajı Var Mı?

Evet vardır. Bireysel emeklilik sistemi, 10 yıl ödeme yaptıktan ve 56 yaşınızı doldurduktan sonra bireysel emeklilik hakkı kazandığınızda kazancınızın %25’ini vergiden muaf tutar. Kalan kısımdan sadece % 5 stopaj kesintisi alınır. Bu kesintilerden sonra, BES planınızda toplu para almak yerine yıllık gelir sözleşmesi yapabilirsiniz. Yıllık gelir sözleşmesi kapsamında yapılan ödemelerin tamamı gelir vergisinden muaftır.

Ayrıca katılımcının, ölüm ya da sakatlık gibi zorunlu nedenlerle sistemden ayrılmak durumunda olması halinde de, kendisine ya da hak sahiplerine ödenecek birikimler, aynen yukarıdaki gibi, yani tam olarak emekliliği hak kazanmışcasına vergilendirilir.


Emeklilikte Vergi Avantajından Nasıl Faydalanılır?

Bireysel Emeklilik Sistemi’nden;

a) On yıldan az süreyle katkı payı ödeyerek ayrılanlar ile bu süre içinde kısmen ödeme alanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat (nema) tutarı (28/03/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dahil.) üzerinden %15,

b) On yıl süreyle katkı payı ödemiş olmakla birlikte emeklilik hakkı kazanmadan ayrılanlar ile bu süre içinde kısmen ödeme alanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat (nema)tutarı (4632 sayılı Kanun kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dahil.) üzerinden %10,

c) Emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin içerdiği irat (nema) tutarı (4632 sayılı Kanun kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan devlet katkılarının ödemeye konu olan kısımlarına isabet eden irat tutarı dahil.) üzerinden %5,” oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır.

6327 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 22’nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında yapılan ve 29/08/2012 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren değişiklik uyarınca, kesintiye tabi irat tutarlarına herhangi bir istisna uygulanması söz konusu değildir.

Elde Edilen Gelirin Yıllık Beyanname ile Beyanı;

6327 sayılı Kanunla değişik Gelir Vergisi Kanununun 86’ncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin (a) alt bendinde yer alan hükme göre, Bireysel Emeklilik Sistemi ve şahıs sigortalarından elde edilen ve tevkifata tabi tutulan iratların tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir.

Aynı Anda Hem Şahıs Sigortası Hem de BES Primlerinin Ödenmesi Halinde Vergi Avantajından Faydalanmak Mümkün mü?

Katılımcı Tarafından Ödenen Şahıs Sigorta Primleri

Ücretli çalışanlar; kendileri, eş ve küçük çocuklarının birikimli hayat sigortası poliçeleri için ödediği primlerin %50’sini ve ölüm, kaza, sağlık, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve eğitim gibi diğer hayat sigortası poliçeleri için ödediği primlerin tamamını, aylık brüt ücretin %15’ini ve brüt asgari ücretin toplam tutarını aşmamak kaydıyla vergi indiriminde kullanabilirler.

Serbest meslek sahipleri; kendileri, eş ve küçük çocuklarının birikimli hayat sigortası poliçeleri için ödediği primlerin %50’sini ve ölüm, kaza, sağlık, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve eğitim gibi diğer hayat sigortası poliçeleri için ödenen primlerin tamamını yıllık beyan edilen gelirin %15’ini ve yıllık olarak brüt asgari ücretin yıllık toplam tutarını aşmamak kaydıyla vergi indiriminde kullanabilirler. Mükellefin eş ve çocuklarının ayrı beyanname vermeleri halinde, eş ve çocuklar adına ödenen prim ve katkı payları öncelikle kendi gelirlerinden indirilecektir.

İndirim konusu yapılacak primlerin toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşmayacaktır. Yıl içinde asgari ücret tutarında meydana gelebilecek değişiklikler, indirim yapılacak tutarların hesabında dikkate alınacaktır.

Vergi avantajından faydalanmak için; poliçe tahsilat makbuzunuz ya da ödeme belgenizin bir kopyasını, çalıştığınız iş yerinin muhasebe servisine ya da insan kaynaklarına ilgili ayda vermeniz, serbest meslek sahibiyseniz ise poliçe makbuzunuzun ve daha sonraki ödemelerinizin tutarını Gelir Vergisi Beyannamesi’nde belirtmeniz yeterlidir.

İşverenlerce Ödenen Şahıs Sigorta Primleri

Gelir vergisi matrahınız düşeceğinden ödeyeceğiniz gelir vergisi de azalacaktır. İşverenlerce ödenen şahıs sigorta primleri, işle ilgili olarak ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen ücret kapsamında olduğundan, Gelir Vergisi Kanunu çerçevesinde genel gider olarak herhangi bir tutar ve oran sınırlaması olmaksızın indirim konusu yapılabilecektir.

Hem işveren tarafından Bireysel Emeklilik Sistemi’ne katkı payı ödenmesi hem de ücretli tarafından şahıs sigortalarına prim ödemesinin bulunması ve bunların toplam tutarının yukarıda belirtilen sınırı aşması halinde, indirimin öncelikli olarak ücret matrahının tespitinde mi yoksa ticari kazancın tespitinde mi yapılacağı konusu taraflarca, mükerrer indirime izin verilmeksizin, serbestçe belirlenebilecektir.

Gerek işverenler tarafından Bireysel Emeklilik Sistemi’ne ödenen katkı payları, gerekse Gelir Vergisi Kanununun 63’üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi kapsamında indirim konusu yapılacak şahıs sigortaları prim ödemelerinin toplam tutarı, ödemenin yapıldığı ayda elde edilen ücretin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını da aşamayacaktır.

Ödenen Şahıs Sigorta Primlerinin Yıllık Beyanname ile Beyan Edilecek Gelirlerden İndirimi

6327 sayılı Kanunun 8’inci maddesiyle Gelir Vergisi Kanununun 89’uncu maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yapılan değişiklik uyarınca, 01/01/2013 tarihinden itibaren, elde edilen gelirler için verilecek yıllık gelir vergisi beyannamelerinde, bireysel emeklilik dışında kalan şahıs sigortaları için ödenen primlerin beyan edilen gelirin % 15’ine kadar olan kısmı matrahın tespitinde indirim konusu yapılabilecektir.

Beyan edilen gelir olarak, yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan indirimler ve geçmiş yıl zararları düşülmeden önceki tutar esas alınacaktır. Bireysel Emeklilik Sistemi’ne ödenen katkı paylarına hiçbir surette indirim yapılmayacaktır.

Yıllık beyannamede matrahın tespitinde dikkate alınacak sigorta primleri;

  • Mükellefin şahsına, eşine ve 18 yaşından küçük çocuklarına ait birikim priminin alındığı hayat sigortalarına ödenen primlerin %50’si ile
  • Vefat, kaza, hastalık, sağlık, sakatlık, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta primlerinden müteşekkildir.
  • İndirim konusu yapılacak primlerin toplamı, beyan edilen gelirin %15’ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacaktır.

Bu sınırlamaların tespitinde;

İşverenler tarafından ücretliler adına Bireysel Emeklilik Sistemi’ne ödenen katkı payları ile Gelir Vergisi Kanununun 63‘üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi ve 89’uncu maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi kapsamında indirim konusu yapılacak prim ödemelerinin toplam tutarı birlikte dikkate alınacaktır.

Şahıs sigorta primlerinin matrahın tespitinde indirim konusu yapılabilmesi için; sigortanın Türkiye’de yerleşik ve merkezinin Türkiye’de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş ve prim tutarlarının gelirin elde edildiği yılda ödenmiş olması gerekmektedir.

Mükelleflerce ödenen primlerin yıllık beyanname ile beyan edilen gelirden indirebilmesi için, bu primlerin ücretin safi tutarının tespitinde ayrıca indirilmemiş olması gerekmektedir.

Mükellefin eş ve çocuklarının ayrı beyanname vermeleri halinde, eş ve çocuklar adına ödenen prim ve katkı payları öncelikle kendi gelirlerinden indirilecektir.

Bireysel Emeklilik Vergi Avantajından Yararlanmak için Neler Yapılmalıdır?

  •  Emeklilik şirketi tarafından verilecek tahsilat makbuzu veya ödeyenin ad-soyad, ödeme dönemi, ödenen katkı payı tutarı, ödeme yapılan emeklilik şirketinin ünvanı ve ödemenin türüne (bireysel emeklilik katkı payı) ait bilgilerin yer alacağı banka dekontları, atm makbuzları, kredi kartı ekstreleri ve posta çeklerininin ilgili dönemde ibraz edilmesi gereklidir.
  • Katkı paylarının ilgili olduğu dönemde bildirilmesi çok önemlidir, çünkü geçmiş döneme ilişkin katkı payı ödemeleri indirime tabi olamamaktadır. Sadece ilgili olduğu dönemde vergi indiriminden yararlanılabilinir.
  • Yıllık beyannamede indirim konusu yapılacak ise katkı payının, beyannamenin ilgili olduğu yıl ile; ücretlere ilişkin yapılacak indirimde ise, prim veya katkı payının, ücretin ilgili olduğu ay ile ilişkili olması gerekmektedir. Ancak eğer ödemeler geçmiş dönem, cari dönem veya ileri dönemleri de içeriyorsa, geçmiş dönemlere ilişkin katkı payı tutarı ilgili olduğu kalan aylarda indirim konusu yapılabilir.
  • Belirlenmiş sınırların üzerinde katkı payı ödemesi yapıldıysa oran ve tutar yönünden sınırlamalar nedeniyle vergi matrahından indirilemeyen kısım daha sonraki dönemlerde de indirilemeyecektir.
  •  Diğer bir önemli bir nokta da şudur ki bireysel emeklilik sisteminde vergi avantajı, sözleşme bazında değil, ödenen katkı payı tutarı esas alınarak hesaplanmaktadır. Bu kapsamda katılımcının tüm emeklilik sözleşmelerine ödemiş olduğu katkı payları, elde edilen ücretin/beyan edilen gelirin %15’i ve brüt asgari ücretin yıllık tutarı sınırlamaları dikkate alınarak indirim konusu yapılabilir.

Bireysel emeklilik sistemine ilişkin dönem dönem Bakanlar Kurulu’nca yenilikler yapılması söz konusu olmaktadır. Devlet tarafından yapılan tüm yeniliklerden ve değişikliklerde haberdar olmak için Sigortam.net’i takip ediniz.
Unutmayın ki bireysel emeklilik sistemine ne kadar erken girerseniz sizin için o kadar faydalı olur.
Kendiniz için en uygun BES planını edinmek için hemen başvuruda bulunun.

Müşteri Yorumları